Poëzie in het Openbaar: Een Nieuwe Samenwerking met Ellen Deckwitz

Hoe de Poem Booth poëzie naar de straat brengt, met een van Nederlands meest gevierde schrijvers

We zijn verheugd een nieuwe samenwerking aan te kondigen met Ellen Deckwitz — geprezen dichteres, columniste voor NRC, huidig stadsdichteres van Amsterdam, en ontvanger van de prestigieuze Italiaanse Premio Ciampi voor haar bundel Hogere Natuurkunde. Haar werk staat bekend om zijn helderheid, humor en emotionele diepgang, en nu, voor het eerst, wordt het in een compleet nieuwe context gebracht: de Poem Booth.

De Poem Booth is geen traditionele poëzie-installatie. Geïnspireerd door de oude fotohokjes op treinstations, is het een machine die poëzie schrijft — niet generiek, maar persoonlijk. Druk op een knop, en het genereert een gedicht geschreven over jou. Geen gimmick, maar een moment van reflectie. Iets onverwachts, in een taal die resoneert.

Ellen gaf ons iets ongelooflijk genereus: toegang tot haar gehele poëtische oeuvre. Niet om te citeren, maar om van te leren. We werkten nauw met haar samen om een prompt te ontwikkelen — het verborgen mechanisme achter de Poem Booth — die een taalmodel in staat zou stellen gedichten te schrijven geïnspireerd op haar stem en toon. In onze eerste tests waren de resultaten er nog niet. Het bleek dat Ellens poëzie zo precies, zo gelaagd was, dat het model moeite had om de helderheid ervan te repliceren. Uiteindelijk, door het model de prompt te laten aanpassen op basis van haar schrijven — in plaats van het te beperken — werden de resultaten aanzienlijk overtuigender.

Ellen was geïntrigeerd door dit proces. Ze is gepassioneerd door nieuwe technologie, maar nog meer door het toegankelijk houden van poëzie. Ze ziet de Poem Booth niet als een vervanging, maar als een nieuwe manier om haar werk te delen — om poëzie te brengen naar mensen die anders misschien geen poëziebundel zouden openen. "Het gaat erom poëzie van de pagina te trekken," vertelde ze ons, "en de openbare ruimte in."

"Het gaat erom poëzie van de pagina te trekken en de openbare ruimte in."

— Ellen Deckwitz, stadsdichteres van Amsterdam

Dat is waar wij geloven dat de Poem Booth echt leeft — niet alleen als kunstwerk, maar als een apparaat van ontmoeting. Het is niet iets om alleen te gebruiken, zoals een app. Het is een openbaar moment, gedeeld. Je staat voor de spiegel, de machine ziet je, een gedicht verschijnt — en plotseling lees je het hardop voor. Met vrienden, vreemden, anderen om je heen. Dat gedeelde lezen, die korte verbinding, is wat de ervaring betekenis geeft.

De eerste gedichten in deze samenwerking werden in het Italiaans gepresenteerd op de Salone Internazionale del Libro in Turijn, met de hulp van een literaire vertaler die de taal ritmisch en melodisch aanpaste voor een Italiaans publiek. Meer dan 8.000 gedichten werden in slechts enkele dagen gegenereerd. Het project werd ondersteund door het Nederlands Letterenfonds en de Nederlandse Ambassade in Italië als onderdeel van een bredere missie om de Nederlandse literatuur in het buitenland zichtbaar te maken.

Maar voor ons ligt de ware impact elders.

In een tijd van vluchtige berichten en oneindig scrollen, biedt de Poem Booth iets onverwacht blijvends. Niet alleen het geprinte gedicht — maar het gevoel dat het creëert. Een pauze. Een aanwezigheid. Een moment van verbinding.

Technologie hoeft niet te isoleren. Het kan ons samenbrengen. Vooral wanneer het ten dienste staat van iets zo menselijks — en noodzakelijks — als poëzie.