Het concept
Het idee voor de Chairwave begon met een eenvoudige illustratie: rechts een vrouw die een stoel probeert te openen, maar merkt dat de zitting niet opengaat. Wil ze zitten, dan kan dat alleen naast een van de twee mensen die er al zitten. Zodra ze dat doet, vouwt de stoel naast haar open, enzovoort. Toen de Vervoerregio Amsterdam (AMA) een oproep deed voor ideeën om stadspleinen levendiger te maken, hadden we de juiste match.
Eisen
We stelden de eisen voor het ontwerp samen met de AMA op. Openbaar meubilair maken betekent dat mensen het zullen aanraken. Dat is heel gaaf, maar betekent ook dat het vandaalbestendig moet zijn. Amsterdam voegde daaraan toe dat Chairwave de plek 's nachts veiliger moest maken en een bezoekmotief moest zijn voor hun stad.
Kortom, de drie belangrijkste eisen waren:
Vandaalbestendig 's Nachts veilig * Een bezoekmotief (= reden om te komen)
Onderzoek
Zitten mensen eigenlijk wel te wachten op een bank die hen dwingt naast anderen te gaan zitten? Om dit te achterhalen deden we twee verschillende studies.
Eerst observeerden we urenlang op een treinstation in Nederland hoe mensen zitten. We wilden weten of mensen interactie krijgen (dat wil zeggen: gaan praten of in elk geval hoi zeggen) wanneer ze naast elkaar zitten. We hielden deze gegevens bij in een klein diagram met tijdcodes wanneer mensen gingen zitten en of ze iets tegen vreemden zeiden. In al die uren ging niet één persoon naast een vreemde zitten en zei niemand hoi tegen een ander.
Ten tweede wilden we weten of mensen wel interactie met elkaar krijgen wanneer ze náást een vreemde móéten zitten. Daarom nummerden we de zitplaatsen op openbare banken in Amsterdam. Mensen die wilden gaan zitten, kregen een plek toegewezen door Justus, die in het midden van de banken stond. Hij wees alleen plekken toe naast waar al mensen zaten. Het bleek dat we mensen die elkaar niet kenden aan de praat kregen, sommigen wel meer dan 15 minuten.
Ontwerp
Voor de eerste conceptschets lieten we de stoelen openklappen als bioscoopstoelen. Maar een draaibeweging om de stoelen te openen is geen erg sterk mechanisme. We wilden ook dat de manier waarop de zittingen opengaan poëtischer zou zijn en een vriendelijk gevoel zou geven, om er meer een bezoekmotief van te maken. Dus begonnen we te brainstormen over alle mogelijke manieren waarop we zittingen als bij toverslag naast andere zittingen konden laten verschijnen.
Uiteindelijk kozen we voor een lineair schuifmechanisme, omdat het steviger was dan een draaiend mechanisme en het de vouw een vriendelijker (zelfs 'menselijk') gevoel geeft. Het is ook een verwijzing naar de beroemde Zigzag-stoel van Rietveld. We maakten een klein kartonnen model om de beweging te testen.
Dit principe werd gebruikt om een CAD-model te maken, met een golf die door een rij stoelen loopt.
De laatste eis was dat de stoelen een ruimte 's nachts veiliger moesten laten voelen. We besloten dat er licht in de stoelen moest komen. De meest iconische manier om dit te doen is de zittingen en rugleuningen te laten oplichten. Na veel testen van verschillende methoden kozen we voor een lichtgeleidende plaat (led die in de zijkanten van het plexiglas wordt geprojecteerd). We graveerden 10mm plexiglas met een speciaal stippenpatroon dat het licht vanuit de zijkanten gelijkmatig over het hele oppervlak van de plaat verspreidt. Vervolgens vervormden we het plexiglas met warmte, met een oude oven en twee oude stoelen als mal.
Met een testmodel controleerden we alle afmetingen en verschillende technieken. De eerste stoel kwam langzaam tot stand.
Constructie
Voor de constructie werkten we met ons vaste team van vakmensen. Dat omvat een lichtontwerper, een mechatronica-ingenieur en een data-engineer.
De stoelen worden aangestuurd met een Controllino, een Arduino-compatibel computerboard. Een systeem van sensoren detecteert wanneer mensen op een stoel gaan zitten, en een programma geschreven op het Arduino-platform bepaalt welke stoelen op welk moment open en dicht moeten. De stoelen worden vervolgens met stappenmotoren naar hun berekende posities bewogen. Ons programma zendt ook de tijdstippen waarop mensen op een van de stoelen gaan zitten uit als events, via een serverprogramma geschreven in Python. Zo kunnen we de eventdata later analyseren en aanpassingen doen op basis van wat we meten. Ten slotte gebruiken we dezelfde interface om onze lichtprogramma's aan te sturen, zodat mensen visuele feedback krijgen wanneer ze op de stoelen gaan zitten.
Live testen
Na weken van zagen, solderen, bedraden, monteren en bugs oplossen was de Chairwave klaar voor de publiekstest. Een spannend en eng moment, want je weet nooit hoe mensen je product in het echt zullen gebruiken. Maar zodra de Chairwave was geïnstalleerd, keken mensen er meteen nieuwsgierig naar en begonnen ze hem te testen. Mensen begrepen het concept echt!
Chairwave op de Dutch Design Week. In 9 dagen zaten meer dan 8000 mensen op de Chairwave.
Volgende stappen
De Chairwave is ons eerste concept van hoe heruitgevonden openbaar meubilair eruit zou kunnen zien. Het is een antwoord op de vraag hoe we mensen van hun telefoon af kunnen krijgen en meer kunnen laten samenkomen. Het resultaat is een concept dat zitplaatsen op aanvraag beschikbaar maakt. Wat als een luchthaven of treinstation alleen de zitplaatsen zou bieden die op dat moment van de dag nodig zijn? Hoeveel extra ruimte zouden we winnen als de openbare ruimte op elk moment van de dag kon worden getransformeerd? Na dit eerste prototype van 5 stoelen werken we toe naar het installeren van tientallen stoelen in een openbare ruimte, om te zien of de stoelen vreemden op grotere schaal met elkaar aan de praat kunnen krijgen.
